LGS Türkçe Paragraf Sorularında Okuduğunu Anlama

Paragraf sorularında bazen metin anlaşılmış gibi görünür ama iki seçenek arasında kalınır. Bazen de sorunun ne istediği tam okunmadan metinle ilgili doğru görünen bir seçenek işaretlenir. Bu durumlarda yalnızca daha hızlı okumayı hedeflemek yeterli bir çalışma planı oluşturmayabilir. Metindeki düşüncelerle soru kökü ve seçenekler arasındaki ilişkiyi ayrı ayrı incelemek gerekir. Aşağıdaki adımlar, kendi okuma ve cevaplama biçiminizi gözden geçirmek için kullanılabilir.

Metnin konusuyla ana düşüncesini ayırın

Bir paragrafın ne hakkında olduğu ile yazarın o konuda hangi düşünceyi aktardığı aynı değildir. Okuma sonrasında önce metnin konusunu birkaç kelimeyle söyleyin. Ardından yazarın bu konu hakkında ne dediğini bir cümleyle açıklayın. Bu ikinci cümleyi kurarken kendi görüşünüzü eklemediğinizden emin olun. Metin bir örnek veriyorsa örneğin hangi düşünceyi desteklediğini de sorun. Her metin aynı düzende ilerlemeyebilir; bu nedenle tek bir cümleyi her zaman ana düşünce kabul etmek yerine paragrafın bütünüyle ilişkisine bakın. Gerekçenizi metinden gösterebilmeyi deneyin.

Soru kökündeki görevi belirleyin

Metni anlamak kadar istenen işi doğru belirlemek de önemlidir. Soruda doğrudan söylenen bir bilgi mi, çıkarım mı, başlık mı yoksa ulaşılamayacak bir yargı mı soruluyor? Olumsuz ifadeleri atlamamaya dikkat edin. Soru kökünü kendi cümlenizle yeniden söylemek, görevi netleştirebilir. Örneğin metinde geçen doğru bir bilgi, istenen çıkarımla aynı şey olmayabilir. Soruyu çözdükten sonra neden bu seçeneği işaretledim diye düşündüğünüzde yalnızca metinde var diyorsanız soru köküne bir kez daha dönün. Seçiminiz sorulan görevi gerçekten karşılıyor mu?

Seçeneği metindeki dayanağıyla karşılaştırın

İki seçenek arasında kaldığınızda hangisinin kulağa daha güzel geldiğine değil, metnin hangi ifadeyle destek verdiğine bakın. Seçenekte metinde olmayan bir kesinlik veya genelleme bulunuyor olabilir. Herkes, yalnızca, daima gibi ifadeler gördüğünüzde otomatik eleme yapmak yerine metnin gerçekten o kapsamda bir şey söyleyip söylemediğini kontrol edin. Bir seçenek kısmen doğru bir düşünce içerirken son bölümünde metnin ötesine geçebilir. Bu yüzden seçeneğin tamamını değerlendirin. Kendi yaşam deneyiminizde doğru olan bir bilgi de metne dayalı bir sorunun cevabı olmak zorunda değildir.

Yanlış soruyu yeniden okurken neye bakmalı?

Cevap anahtarına baktıktan sonra yanlış seçeneğin neden çekici geldiğini not edin. Metindeki bir kelimeyi gördüğünüz için mi yöneldiniz, kendi yorumunuzu mu eklediniz, yoksa soru kökünü mü farklı anladınız? Bu ayrım sonraki çalışmayı belirlemenize yardımcı olur. Doğru seçeneğin gerekçesini metindeki ifadelerle açıklamayı deneyin. Açıklayamıyorsanız yalnızca doğru harfi ezberlemek yerine öğretmene iki seçenek arasındaki farkı sorun. Aynı tür güçlük birkaç soruda tekrarlanıyorsa örnekleri birlikte inceleyin. Böylece çalışmanız genel bir dikkat uyarısından daha belirli bir okuma görevine dönüşür.

Soru çözümü dışında kısa metinlerle çalışın

Bir yazıyı okuduktan sonra ana düşüncesini özetlemek, kullanılan örnekleri belirlemek ve yazarın bakışını tartışmak için kısa çalışmalar yapabilirsiniz. Metni yeniden yazacak kadar uzun bir özet gerekmez. Kendi cümlenizle birkaç satır anlatın ve sonra aslıyla karşılaştırın: önemli bir düşünceyi atladınız mı, metinde olmayan bir yorum eklediniz mi? Farklı metin türleriyle çalışmak, her metne aynı soruyu sormak yerine anlatımın amacını fark etme fırsatı sunar. Bu çalışmaların amacı belirli bir sürede belirli puana ulaşma sözü vermek değil, okuma deneyimini daha bilinçli incelemektir.

Soru sayısını değerlendirmeyle birlikte takip edin

Bir gün çözülen paragraf sayısı tek başına hangi güçlüğün değiştiğini anlatmaz. Çalışma sonunda örneğin bugün soru kökündeki olumsuz ifadeyi iki kez atladım gibi bir not alın. Sonraki çalışmada o adımı kontrol edip aynı durumun sürüp sürmediğine bakın. Bütün yanlışları dikkatsizlik diye adlandırmak yerine gözlenebilir bir noktaya odaklanın. Öğretmenle görüşürken yanlış soruların yanında kendi gerekçenizi de paylaşın. PÖYEM’in Türkçe dersleri ve LGS programıyla ilgili bilgi alırken soru çözümü, deneme değerlendirmesi ve öğrencinin ihtiyaç duyduğu destek düzenini birlikte konuşabilirsiniz.

PÖYEM 8. sınıf LGS programını tanıyın →